Pijaca

 

Slika je postavljena u prostor,  pored slike, planirane su “figure” koje ce biti postavljene da “lebde”: Balerina, koja je simbol stigmatizovane umetnosti, carli caplin, miki maus, beket koji nije u slici, ali njegova misao apsurda mora biti zastupljena.Ovi objekti govore u sutini o egzistencijalizmu, ili prevedeno na nas mali srazmer koristenja reči, preživljavanju.

Riječ autora

Kao što kaže Ivo Andrić nema loših vremena ima ljudi koji su dobri ili loši u svom vremenu.

 

Slika  sa nazivom Pijaca na jedan način govori i o tome.Presjek jednog vremena u koje ulaze” i oni koji mu fizički ne pripadaju. Naše vrijeme je takvo sve ima cijenu ne i vrijednost. Ako posmatramo kroz tzv istoriju unazad v idjet ćemo  da nije ništa drugačije ili bolje svijet postojao. Ne mislim samo na blisku prošlost mislim na smjene koje su civilizacijske i koje su suštinski zaokružile naše sjećanje u pet velikih cjelina poslednja cjelina kojoj pripadamo traje vec 2000 godina i nosi kultorolški filozofski znak hrišcanstva okvirno (sa sociološkim podgrupama  kao što su komunizam socijalizam I naravno popularna demokratija). U suštini sve je to jedna velika laž koja je veoma vješto postavljena i u koju smo veoma vješto navedeni da poverujemo. Sistem kao sistem uvijek je isti samo je smjena načina metoda i naravno protoka informacija selekcija itd. Drugačija.

 

Pijaca  govori i o tome ili sam ja razmišljala i o tome slikajući.U suštini sve je obrnuto.

 

Ko su ličnosti na slici I zašto su tu? Ova slika je prvenstveno jedna veoma duhovita slika slojevita slika koja govori o “globalizmu”.Na žalost danas ne postoji “duhovna elita” koja bi bila spremna da pomjeri granice tretiranja vrijednosti I postavi  vrijednosti kakve zaista jesu.Moram da citiram Andrića ”…dodju takva vremena kad se pametan svet povuče fukare obogate a budale dodju na vlast” (Na Drini ćuprija kasnije i u Znakovima).Medjutim ni  Andrić nije mogao da odoli atavističoj prosečnosti i nasledju koje nosimo generacijski u vreme kad je pisao ćupriju prevodio je na latinski da bi dobio savršenu gramatičku formu sintaksu jer latinski je “savršeni” jezik-ali mrtav taj prevod je vraćao opet na srpski I   eto savršenog naslova---Na Drini ćuprija(to nije u duhu našeg jezika toliko mogućnosti-most na Drini ćuprija drinska itd da ne nabrajam ali ne latinska sintaksa). Za mene Andrić je moja prva ljubav u jeziku to otkrice bila je prevara i razočarenje. Kasnije razočaraću se u mnoge u koje sam vjerovala vidjetću mnoge laži u jeziku u slici u muzici.I to je povod za sliku misao zar je sve baš laž prevara?

 

Kada gledam sliku šta vidim?Iluziju prevedenu u boju ton odnos.Kada prenesem taj odnos na ljude sta vidim?

 

Slika pocinje sa Kerberom tri filozofa ključna za formiranje evropske misli-Kant Fihte Šeling.

 

Kant je imao veliki uticaj na idealizam njegova misao je bila polazna tačka za Hegela.Od Kanta počinje renesansa filozofije dao je kritički osvrt na grčku klasičnu filozofiju i prešao potpuno na---idealizam.Kritika ukusa čistog I praktičnog ukusa otvorena vrata za savremenu evropsku misao kojoj i mi pripadamo idealziam kao osnova svega.Ako uzmem u obzir vrijeme kome je Kant pripadao-1724-1804 I pogledam šta se dešavalo tada u Evropi vidjeću sledeće: 1737 Austrija je ušla u rat sa Turskom od 1735 Rusija je već ratovala sa Turskom ovaj rat završen porazom Austrije doveo je  do velike seobe Srba pod vodjstvom patrijarha Arsenija IV Jovanovića Šakabente-kasnije je Paja Jovanović naslikao seobu misleci i na ovu seobu.

 

Kant je rodjen u Pruskoj od 1740-1748 vodjen  je rat za austrijsko nasledje:koalicija Pruske Francuske Bavarske Saksonije Španije i Sardinije osporavala je Mariji Tereziji pravo na presto I suprostavila  se Austriji koju su podržavale Engleska Holandija i Rusija.
Iz tog rata Marija Terezija je izgubila Šleziju u korist Pruske.od 1740 do 1786 pruski kralj Frdrih II Veliki osvojio je od Austrije Šleziju i “stekao” dio Poljske.

 

Šta znači to?U stvari podjela Evrope početak pomjeranja granica kakve danas poznajemo.

 

Od 1756 do 1763 veliki rat izmedju Pruske i Velike Britanije sa jedne strane i Austrije Rusije i Francuske sa druge obuhvatio je skoro cijelu Evropu Sjevernu Ameriku i istočnu Indiju. Ne treba zaboraviti da je od 1760 do 1820 vodjen američki rat za nezavisnost gde je Velika Britanija izgubila američke kolonije.(čitali smo svi Bleka Stenu) (1775-1783 je vodjen “pravi” rat za američku nezavisnost prvi je bio  “mali”)

 

Kao da ima velikih i malih ratova.

 

Njemačka klasična filozofija ili ideologija stvorila je temelj odnosa uredjenja društva ovakvog kakvo mi danas poznajemo otvorila je “Pandorinu kutiju” misao koja je bila u sutini idealistička preuzeli su svi značajniji filozofi kasnije jedan od njih ja i Fridrih Niče čija je filozofija posluzila dalje sa pojmom natčovjeka zaista stvaranju natčovjeka I trećeg rajha sa Hitlerom kao duhovnim vodjom. Medjutim mi kao naizgled mali I beznačajan narod ne pripadamo toj vrsti evropske misli jer nemamo takvu agresivnost kakvu imaju germanska plemena naše istorijsko kulturno izvorno ishodište je slavenskog porijekla I ne prepoznaje  taj duhovni milje.

 

Za mene granica Evrope je granica izmedju Bosne i Hrvatske sa tim što Evropa nije…..tamo već ovdje.i Egipat je u Evropi mada će mi mnogi geografi protivrječiti.

 

Tri filozofa postavljena su kao Kerber Kerber je troglavi pas koji čuva ulazak u Had podzemni svijet u grčkoj mitologiji.Inače taj savršeni mrtvi jezik latinski svoju osnovu i korjen nosi od straogrčkog tako da je većina termina u medicini naprimjer straogrčki jezik porijeklo a ne latinski kako se pogrešno misli I predstavlja ali i to je dio sistema sistemtsko kreiranje istorije I stvarnih činjenica.
Do njih postavljen je Gavrilo Princip I to je početak slike Kerber je na jedan nacin ono što je prethodilo 20 stoljeću.Gavrilo Princip pripadnik Mlade Bosne atentator ispred njega je Apis.Mlada Bosna je pripadala tzv. Crnoj ruci organizaciji iz Srbije koja je stajala fizički iza ubistva prestolonaslednika stvarni razlog je sasvim nesto drugo sukob evropskih tzv.sila oko teritorija strateška politička akcija iznad Gavrila je ubijeni prestolonaslednik koji ima perjanicu na glavi kao simbol AU monarhije.Ta perjanica se pretvara u Galskog pijetla simbola Francuske čiji su interesi doveli do ubistva.Kao samostalan posmatrač pored njih je Ivo Andrić.Kada sam slikala Ivu mislila sam o njegovom delu Travnička hronika I o  konzulskim vremenima.I ovo sada su konzulska vremena imamo Valentina Incka koji je isto na slici ali na drugom dijelu o tome kasnije.

 

Kroz cijelu sliku provlači se ton žuto-narandžasti.Zasto?To je bila zastava Bosne za vreme AU aneksije.
Moje mišljenje je da aneksija suštinski kao pojam nije nikad ni prestala I prije i sada.To vidimo odlično kroz smjenu raznih državnosti koje smo prošli.

 

Iznad Andrića je Car Franjo sa madjarskim predstavnikom AU monarhije jer Austrija i Madjarska bez obzira na ujedinjenost imali su sukob  oko postavljana namjesnika upravitelja anektirane Bosne.Austrija nije htjela da odustatne zbog bratske nam Hrvatske a Madjari su imali aspiracije isto zbog bratske nam Hrvatske.Zanimljivo.

 

Habsburška Monarhija naziv je koji se odnosi na područja kojima je vladala austrijska grana dinastije Habsburg a potom od 1745. do 1918. i nasljednici iz dinastije Habsburg-Lothringen. Glavni grad bio je Beč (od 1583. do 1611. Prag). Monarhija se od 1804. do 1867. nazivala Austrijsko Carstvo a od 1867. do 1918. Austro-Ugarska. U prethodnim razdobljima nije imala službenog zajedničkog naziva nego je bila riječ o većem broju zemalja koje je ujedinjavala osoba vladara.

 

Habsburška Monarhija svoje početke nalazila je oko dvorca Habsburg u današnjoj Švicarskoj a kasnije se razvila oko habsburških nasljednih zemalja (uglavnom današnja Austrija i Slovenija) koje su Habsburzi stekli od 1278. Monarhija je narasla uz pomoć ženidbi i ratova a osobito je polet doživjela nakon Maksimilijana I Karla V i Ferdinanda i koji je izabran i kraljem Češke i Hrvatsko-Ugarskog Kraljevstva. Od tog trenutka vladari Habsburške Monarhije ponekad su izravno vladali i polovicom Europe.

 

Različiti habsburški posjedi nikad nisu činili jedinstvenu zemlju nego se svakom pojedinom zemljom vladalo prema njezinim vlastitim običajima. Do sredine 17. stoljeća nisu svim tim zemljama uvijek vladale ni iste osobe nego su mlađi članovi obitelji vladali nekim od nasljednih zemalja. Ozbiljna nastojanja oko centralizacije započela su u vrijeme Marije Terezije i posebice za njezina sina Josipa II. od sredine do konca 18. stoljeća no mnoga su napuštena zbog snažna otpora Josipovim pokušajima reforme. Ipak obzirnija nastojanja oko centralizacije nastavljena su i u doba revolucije 1848.-1849. kao i u dugačkom razdoblju Metternichova snažna utjecaja.

 

Nakon 1849. središnja je uprava pokušala preoblikovati Monarhiju u centraliziranu birokratsku državu kojom se vlada iz Beča. Prestalo je postojati Ugarsko Kraljevstvo kao posebna jedinica a pojedinim se njegovim zemljama kasnije poznatim kao Zemlje Krune sv. Stjepana vladalo izravno iz Beča. Nakon austrijskih ratnih poraza 1859. i 1866. ova je politika napuštena a pregovori su konačno doveli do Austro-ugarske nagodbe 1867. što je Habsburšku Monarhiju pretvorilo u dvojnu monarhiju pod nazivom Austro-Ugarska. Ugarsko Kraljevstvo dobilo je suverenitet s vladom i saborom dok su zajedničke ostala vanjska politika vojska i financije. Ostale zemlje Monarhije odnosno nasljedne zemlje imale su zajedničko Carevinsko vijeće (Reichsrat). Kad je Bosna i Hercegovina priključena Monarhiji ona nije priključena Trojednoj kraljevini Hrvatskoj Slavoniji i Dalmaciji kako je to tražio hrvatski Sabor niti ugarskom dijelu Monarhije već je ostala pod zajedničkom upravom ministarstva financija.

 

Habsburška Monarhija raspala se pod pritiskom neriješenih nacionalnih pitanja i kao posljedica poraza u Prvom svjetskom ratu. Na njezinu teritoriju nastalo je više novih zemalja a u središnjem dijelu Republika Austrija.

 

Benjamin Kallay od 1882 je bio upravitelj Bosne.Zašto je značajan?

 

Prvi je pokušao da promoviše termin Bošnjak koji bi “pokrio” sve stanovnike Bosne.Ta politika jedinstvenosti je nametnuta jer jedinstvenost kao takva već postoji.Kada neko pokušava da da akcenat prida važnost obično to čemu se daje akcenat kasnije okrene potpuno svoje značenje.

 

Ispod njih je Miroslav Krleža čovjek koji je imao veliku misao ideju upravo o jedinstvenosti.

 

Izmedju Cara Josifa i Prestolonaslednika je postavljen simbol raspetog čovjeka koji nema konotaciju Hrista već hrišćanske filozofske misli lice raspetog natčojeka je lice njemačkog filozofa Ničea koji na glavi ima vijenac znaka Ujedinjenih nacija.(Lovorov vijenac vijenac pobjednika jer UN i nisu ništa drugo nego demonstracija pobjednika).

 

Od Ničea postavljen  je Hitler kao direktni nosilac natčovjeka I podsjetnik natčovječanskih napora stvaranja jedinstvene Evrope.(Evropska unija je samo nastavak posljedica misli od pruskih ratova preko prvog drugog svjetskog rata razmišljala sam da ubacim i dio  “berlinskog zida”ali i na ovaj način vjerujem da je slika čitljiva)

 

Središnji dio zauzimaju Tito Kraljica Elizabeta Čerčil Papa Pio II Aleksandar Ranković Džemal Bijedić.Ispod njih je postavljen BIK.Tito i britanski gambit(u šahu poznato otvaranje-damin gambit) Papa PIo II za čijeg je vremena-pedesetih godina 20 stoljeća došlo do medjusobnih prepoznavanja interesa iz kojih je sledio veliki pokret nesvrstanih.

 

Ranković i Bijedić dva tzv. oponenta  sa predznakom nacionalnog u negativnoj konotaciji( kada bi osporili francuzima nacionalizam šta bi ostalo?Sloboda bratsvo jednakost-kultura jednog naroda koja je od brutalnog ubistva kralja napravila mit)
Bik je simbolična zivotinja otmica Evrope je u ovom kontekstu I bik  kao žrtva prinošenje žrtve kurban.

 

Da li je ta želja za pripadnošću “evropskom “ zaista takva?

 

Moram da napomenem dimenzije sllike su 180x11 metara.Kada se pomnoži dobije se broj 19.Broj 19 je sveti broj U svim religijama sa akcentom u Islamu(koji je po filozofskoj vokaciji sublimacija hrišćansko-judaističke filozofije).U svim kulturama broj 1 je početak broj 9 završetak jednog ciklusa.zajedno tvore opet početak 1 i 0 ništa.

 

Interesantno je i to da upravo taj broj 0 govori o uvećavajućoj “vrijednosti” 1 10 100 1000 stvarnu vrijednost ima samo 1.
Dalje postavljen je Naser kao simbol istočne Evrope(ako uzmem u obzir rimsko carstvo i njegovu podjelu na istočno i zapadno dajem sebi za pravo da geografski dijelim na tzv . istočnu i zapadnu Evropu ali sa pomjerenim granicama jer govorim o duhovnom ishodištu)
Postoji jedno lice koje je samostalno ”prazno” ostavljeno da svako može sebe da postavi.pored tog lica je Enver Mandžić.
Na slici su Rokfeler i Rotšild koji prebacuju 6  zlatnih novčića-6 republika SFRJ.R&R simbol  porijekla novca kada se pomene porijeklo “evropskog” novca uvijek se misao  zaputi do Jude i njegovog porijekla-odnos brojeva  ne treba zanemariti na Pijaci se pojavljuje 5 puta po 6 novčića-što je 30 ukupno koliko je i Juda dobio u srebru ovi novčići su u zlatu-što govori o “istorijskom progresu”.

 

Fikret Abdić Haris Silajdžiž Dodik sa 6 zlatnih novčića.Izvučeni iz mase “ničim izazvani” kao predstavnici posljednjih dogadjaja čiji smo i mi svjedoci.

 

Na slici je kao samostalan posmatrač  Meša Selimović postavljen dijagonalno Ivi Andriću.Jer svi imamo “svoje” tvrdjave.
Samostalni posmatrač je i Miroslav Krleža.

 

Tri naša velika pisca-Andrić Meša i Krleža zaista posebna su njihova svjedočanstva o našim prostorima.
Slika se zavrsava- Staljin Emir Kusturica Selma Bajrami Rambo Amadeus Miki Maus I rudar Alija Sirotanović( sa detaljima portreta Jasmina Imamovica trenutnog načelnika Opštine Tuzla-uvijek u velikim razmjerama mora da postoji i detalj lokalnog razmišljanja)
i Šta znaci  I koji je smisao ako je samo jednom “dobro”?Značenja dobrog i lošeg potpuno su pomjerena dobro bi trebalo  da ima vrijednost loše ima samo cijenu.

 

Središnji lik na slici je Čarli Čaplin koji daje jedan  šaljiv ton.Kao u skraćenom špilu karata on je Džoker.
Koncept slike je model  Leonardove Poslednje večere.Po svom likovnom značenju slika se može posmatrati kao sakralna može se posmatrati prije svega ikonografski kao portrativna slika jer su lica portreti obradjeni u velikom rasponu od ravnog plakatskog do gustog namaze boje zavisi i od značenja koje su imali kroz istoriju.

 

Podeljena je u tri cjeline od Gavrila do Hitlera zaseba cjelina Tito sa pratiocima I od Tita do završnice.

 

Na slici su i Kralj Aleksandar koji je vodjen ambicijama francuske masonske lože kojoj je pripadao formirao Kraljevinu Jugoslaviju Nikola Pašić oponent cincar po porjeklu I  Mehmed Džemaludin ef.Čaušević svi veliki duhovnici i patriote.

 

Na slici je Šaban Bajramović I Adil Zulfikar-Pasić.Šaban po želji autora ovog djela sa mišljenjem da postoji  uvijek alternativa kao izbor.

 

 

Vojislav Vujanović, 01.12.2011. Sarajevo

Natalija Cimeša: snaga odvažnosti

Ući slikom u povijesni kompozit beskrajnih znakovnih i značenjskih rukavaca i potražiti moguću «sintaksu» kojom bi se slika nametnula kao vrhovni gospodar ne više tih rukavaca, već vremena koje se pokazuje kao sublimat svih činjenica koje su se rasporedile po horizontali koja postaje imenitelj pod koji se može podvesti sve što je uspjelo očitovati se kao trenutak bivanja i trenutak zbivanja, jeste nešto što bi se, ipak, moglo nazvati odvažnošću.

 

Bivanje i zbivanje se prožimaju, jedno drugome omogućuju otjelovljenje da bi se mogli uzdignuti do zbiljskog jer jedino sa komponentom zbiljskog slikarka Natalija Cimeša uspijeva da vodi dijalog. I ona ga vodi. Vodi na toj horizontali, na kojoj zbiljsko na slici poprima svoje znakovno preinačenje i svaka komponenta zbiljnog u toj horizontali dobija svoju novu realnost koja se oslobađa efemernosti vremenskog protoka i postaje metafora, ono uzdignuće koje je i omogućilo formiranje jednog ovakvog umjetničkog djela. Ili bi, možda, bilo bolje reći, da zbiljno počinje živjeti u svojoj dvostrukosti: zbiljno je materijalizovano u likovima, da bi,potom, likovi prešli u svoje metafizičko stanje, u – metaforu.

 

Materijalni sloj umjetnici služi za zbiranje svega onoga što se iz zbivanja pretočilo u bivanje, i činjenice – likovi doživljavaju još jednu svoju metamorfozu: oni su međaši povijesnog, koje se otelo nezajažljivom protomu vremena i služe umjetnici da načini kolonadu kojom se ozvaničuje «pukost» povijesne istine, i čiji sloj ona može prevoditi u svoj osobni stav, neku vrstu intelektualne igre koja se može kretati od pošalice do ironijskih kaskada, sloj metafora, ili metafizički sloj jeste prostor u kojem se kristalizira misao umjetnice, njena filozofija

.

Kojim se elementima obznanjuje ta njena filozofija?

 

Da bi smo, koliko toliko pouzdano odgovorili na ovo pitanje, moramo se poslužiti izvjesnim elementima tektualnog izričaja Natalije Cimeše. Glavni svoj izričaj ona je oslonila na misao Ive Andrića. Možda ta misao nije dovoljno korespondentna sa svim ostalim elementima koje je ona uvela u svoju sintaksu, ali, njoj samoj, Andrićeva misao koristi kao orijentir i, zahvaljujući Andriću, umjetnica prepoznaje svoje prisustvo u slici, svoju stajnu tačku, svoj algoritam.

Na jednom mjestu, u «Znakovima pored puta», Andrić je zapisao: ˝Čovek, po svom biću i pozivu, nije predmet spasenja i blaženstva, nego stvar koja pada i propada. Jer, mi rođenu krv prolivamo i, što je gore, mi jedan drugog sudimo, i to stalno, nepotrebno, bezdušno i besmisleno, tvrdim srcem i kratkim razumom.˝

Andrić svoju filozofiju zasniva na zbivanjima u čovjekovom istrajavanju na ovome svijetu i iz tog amalgama zbivanja i istrajavanja on izvodi  svoju misao o smisaonosti čovjekovog usuda. Iz toga usuda proistječe čovjekova tragika. Ove istine prihvata Natalija Cimeša, čini ih postoljem sa kojega se otiskuje u traganju za svojom krajnjom odredbom koju prepoznaje u cjelokupnoj konstelaciji svijeta. Andrić je tmuran, osjećajući zlehudost ljudske opstojnosti.

 

Natalija Cimeša nije takva. Nju ne zaokuplja čovjekova usudnost sa svojim tragičkim ishodištem, ona je na drugoj obali iza koje se prostire pejsaž sa himerama iz kojih se izlučuje ljudska povijest. Sve je himera! Može ona osjećati i neki vid naklonosti prema njima, ali, i dalje, osnovna supstanca u njihovoj opstojnosti jeste to – himera.I tek kad u svakom od svojih eksponenatao prepozna to himerično, himerično kao bivanje, kao supstrat njihovog ovjekovječenja, ona je u stanju da određuje i svoje poimanje svijeta. Ona ničemu ne daje presudnost koja bi se mogla uzeti kao mjera smisaonog, pa čak ni onome pred čijom se mišlju klanja – Kantu. I on se ugrađuje u horizontalu kao imenitelju koji sve niveliše i dovodi do krajnjeg postulata izokrenute smisaonosti. I, tek, kada svim svojim eksponentima nađe mjesto u svojoj horizontali, kada sve prevede u svoju sintaksu, mi smo u stanju definirati njenu misao: svijet je vazda na svome egzistencijalnom rubu i nema nikoga, niti ga je bilo, ko je u stanju da odagna čovjeka od tog ruba!

 

To je sveopće stanje čovjekovo, ali ga ona neće imenovati tragičnim, ona sve to prevodi u svoju ironijsku skasku, igru metafora , vrtoglavu igru koja se proteže od Kanta do Selme Bajrami.  I upravo je iz te igre izvela i onu vrhunsku metaforu, stavljenu u naslov ovog svoga djela – Pijaca! Pijaca je lažno stanje svijesti, ali puna istina opstojnosti, metež opskurnog i – sve što se nađe na pijaci, poprima karakteristike opskurnog. A opskurno Natalija Cimeša prevodi u ironijski slog, u svoju stajnu tačku kroz čiju prizmu sagleda svijet kao himeru, izokrenutu istinu sa određenjima ironijskog.

 

Ali, na ovoj izložbi će gledatelji biti u prilici vidjeti i druga njena djela, sa drugačijim tematskim okvirima i sa drugačije intoniranom mišljlju. Misao je bitno drugačija, ona se ukazuje u ozračju poetskog koje prelazi u svoje vrhunsko stanje – lirsko. To lirsko pronalazi u dva segmenta – u umjetnosti i u svijetu zoomorfnog. Za predstavnika umjetnosti izabrala balet, nesumnjivo, najsuptilniju umjetnost u kojoj se čovjek gotovo do kraja oslobađa materijalnog, zadržavajući samo ono koje se može preobraziti u treptaj trenutka, treptaj samozaborava. To je, najprije, poklonjenje ženskom tijelu koje se može razvesti u široki vizualni spektar, moćno da iz sebe izvede pokrete koji upravo i udovoljavaju tome vizualnom činu. Baletske figure i jesu treptanje trenutka, lirski sublimat do kojega se uzdiže tijelo žene,  podatno za modeliranje, za izvođenje figura, figura koje, za imaginaciju slikarke,progovaraju sebi svojestvenom bojenom gamom kojom se vizualni čin razvija do stanja unutarnjeg zadovoljstva i lirske zagonetnosti.

 

Na njenim eksponatima srećemo i konje. U njihovom propnju ili u njihovom galopu nalazi još veći arsenal vizualnog kojim obogaćuje svoju inspiraciju. Na kraju, treba skrenuti pozornost i na njenu posvećenost mozaiku. Tim radom, Natalija Cimeša potvrđuje snagu svoga stvaralačkog agona i posvećenosti različitim formama likovnog iskaza.